Investeren in een duurzame energiehuishouding in Nederland loont. Onderzoek van SEO Economisch Onderzoek, in opdracht van het Regieorgaan EnergieTransitie, wijst uit dat de maatschappelijke baten groter zijn dan de kosten. Hoogleraar Carl Koopmans, mede-opsteller van het rapport 'Investeren in een schone toekomst', geeft een toelichting op het onderzoek dat 9 augustus verscheen.

SEO stelde een kosten-batenanalyse op van de investeringen die nodig zijn voor de totstandkoming van een duurzame energiehuishouding. Uitgangspunt daarbij is dat de CO2-uitstoot in 2050 met 80% is gedaald ten opzichte van 1990. Het onderzoek werd intensief begeleid door een klankbordgroep waarin onder andere CPB, PBL en ECN zitting hadden.

Het onderzoek wijst uit dat de kosten en baten voor de twee onderzochte routes naar een duurzame energiehuishouding ongeveer gelijk zijn. De route waarbij Nederland inzet op hernieuwbare energiebronnen levert geen totaal ander saldo van maatschappelijke kosten en baten op dan een route waarin het gebruik van fossiele energiebronnen, CO2-opslag en kerncentrales centraal staan. 'Investeren in een duurzame huishouding loont dus', zegt Carl Koopmans. De keuze voor een van beide varianten is daarmee vooral een politieke afweging, en geen economische, aldus de hoogleraar Infrastructuur en Economie. Omdat de hernieuwbare route meer afwijkt van de bestaande situatie dan de 'fossiele route', zal het een grotere uitdaging vormen.

Voor aanvang van het onderzoek ging Koopmans ervan uit dat de kosten en baten ongeveer in evenwicht zouden zijn of zelfs dat de kosten groter zouden zijn. 'Ik had niet verwacht dat schone energietechnieken zoals windmolens op land en zee, zo snel goedkoper zouden worden en vanaf 2030 zelfs goedkoper zijn dan traditionele technieken. De snelheid van de leercurves heb ik echt onderschat.'

Het Regieorgaan EnergieTransitie vindt dat de voorkeur in Nederland uit moet gaan naar een route met zoveel mogelijk energiebesparing en hernieuwbare energie. 'De duurzame route is toekomstvast, heeft een positief effect op de voorzieningszekerheid en geeft Nederland kansen voor industrialisatie en innovatie', zegt Theo Walthie, voorzitter van het Regieorgaan EnergieTransitie. Om de transitie te realiseren is volgens Walthie een voortvarende, consistente en gerichte aanpak nodig door zowel overheid als een breed spectrum van maatschappelijke actoren.

Demissionair minister Maria van der Hoeven van Economische Zaken onderschrijft in een reactie op het rapport het nut van het onderzoek: 'Het is goed dat het RegieOrgaan dit onderzoek heeft laten uitvoeren.' Wel plaatst ze kanttekeningen bij de opzet van de studie en het 'realistische karakter van sommige aannames'. Dit kan volgens de minister gevolgen hebben voor de uitkomsten en conclusies en dit kan de beleidsrelevantie van de studie beperken. Van der Hoeven laat het aan het volgende kabinet over om te besluiten hoe met het rapport en advies van EnergieTransitie om te gaan.

Koopmans vindt het teleurstellend dat getwijfeld wordt aan het realiteitsgehalte van het onderzoek. 'We geven in het rapport zelf al nadrukkelijk aan dat er onzekerheden zijn. Dat wisten we dus al en daar hebben we ook rekening mee gehouden door te werken met bandbreedtes, verschillende scenario's en robuustheidsanalyses. Als je verder wilt komen in deze discussie lijkt het me belangrijker om plannen te maken voor nader onderzoek om die onzekerheden te verkleinen.'